17 yaşındayım, YKS hazırlanıyorum; beyin sisi, vitamin eksikliği ve bir döngüden çıkma çabam

Merhabalar,

Öncelikle bir yandan YKS'ye hazırlanmaya çalışırken içinde bulunduğunuz durumda diğer yandan fiziksel ve psikolojik sağlığınızla ilgili yaşadığınız güçlüklerin sizi nasıl zorladığını tahmin ettiğimi ve duygularınızı paylaştığımı bilmenizi isterim. İçinde bulunduğunuz durumu bu şekilde gözleyip kendiniz için attığınız adımlar çok kıymetli ve yüksek farkındalık gerektiren süreçler içeriyor. Şimdi paylaştıklarınıza daha yakından bakalım ve neler yapabilirsiniz, üzerine konuşalım.

İçinde bulunduğunuz sürecin bedensel boyutu için gerekli adımlar atılmış, eksiklikler tespit edilmiş, takviyeler başlanmış. Burada doktorunuzun önerisine göre tedavinize devam etmeniz en temel başlangıcı oluşturuyor. Yaşadığınız sürecin fiziksel temele dayandırılması bizim psikolojik tarafı daha yakından incelememize olanak sağlıyor. Burada zihnin yorgun tarafı hâlâ olayı “tehlike var” diye yorumluyor gibi görünüyor. Özellikle tatlı yediğiniz akşamlar gibi, küçük tetikleyiciler olunca sanki zihniniz hemen “bak yine kötüleşeceksin, kontrolü kaybedeceksin” diye senaryolar üretiyor. Burada kritik nokta “aklımı yitireceğim” korkusu, aklı yitirmekten çok bir panik tepkisi. Yani beyniniz bozulduğu için değil, beyniniz sizi korumaya çalıştığı için bu kadar gürültü çıkarıyor

Burada ilk olarak zihninizi sürekli kontrol etmeyi bırakmanızı rica edeceğim. “Şu an odaklanabiliyor muyum, zihnim bulanık mı, acaba kötüleşiyor muyum?” diye kendinizi sık sık test etmek yerine dikkatinizi yaptığınız işe yöneltmeyi deneyin. Zihninizin nasıl çalıştığını sürekli ölçmek zorunda değilsiniz. Bununla birlikte kaygılı düşüncelerinizi not etmeniz ve gerçekleşme ihtimali üzerine düşünmeniz yaşadığınız duruma daha sağlıklı bakmanıza yardımcı olabilir.

Diğer tarafta kaygı geldiğinde ayaklarınızın yere bastığını hissetmeniz, etrafınızda gördüğünüz 5 nesneyi saymanız ana dönmenize yardımcı olacaktır.

Burada tetikleyiciler üzerine konuşalım istiyorum. Örneğin çikolata yediğinizde kaygılanıyorsanız bunu otomatik olarak zihninize zarar veren bir şey olarak değerlendirmek yerine yediklerinizle belirtiler arasında gerçekten nasıl bir ilişki olduğunu doktorunuzla da paylaşın. Bu şekilde gereksiz yasaklar ve sürekli kontrol davranışları geliştirmemeye çalışırsınız.

Ders çalışma tarafı içinse kendinizden “net odak” beklemek yerine, “bulanık da olsa devam edebilmek” hedefi koyabilirsiniz. Mesela 25 dakikalık bir çalışmaya oturun, “şu an beynim sisiyle de çalışmayı deniyorum” deyin. Yani sis var diye kendinizi dersten tamamen çekmek yerine, sisle birlikte masada kalmayı pratiğe dökmek. Bu, zamanla beyne şu mesajı verir: “Evet, rahatsız edici hisler var ama ben yine de işimi yapabiliyorum.” O günkü performansınızı değil, çalışma rutininizi sürdürmenizi başarı olarak değerlendirin.

Son olarak uyku düzeninizin de bu süreçte önemli olduğunu belirtmek isterim. Uzun süre aralıksız ders çalışmak yerine kısa molalar verin. Yürüyüş gibi hafif fiziksel aktiviteleri de günlük rutinine eklemeniz süreci esnetecektir.

Her zaman tamamen iyi hissetmeyi beklemek zorunda değilsin. Bazen kaygı varken de ders çalışmaya, dinlenmeye ve günlük işlerini yapmaya devam edebilmek önemli bir adımdır.

Cevabımın faydalı olmasını umuyor, sağlıklı günler diliyorum.

Psikolog Fatma Gizem Bitgen