Durumum hakkındaki düşünceniz nedir ve depresyon böyle bir duruma sebep olabilir mi?

Merhaba,

Uzun süredir devam eden bir değişimden bahsetmişsiniz yazınızda. Öncelikle şunu söylemek gerekir: Duyguları hissetme biçimindeki bu tür değişiklikleri yalnızca tek bir tanı ya da kişilik yapısı üzerinden açıklamak çoğu zaman yeterli değildir.

Depresyon her zaman kişinin kendisini belirgin biçimde üzgün, çökkün veya keyifsiz hissetmesi şeklinde yaşanmaz. Bazı kişilerde depresif süreç daha çok duygusal küntleşme, içsel boşluk, çevreyle duygusal temasın azalması ve önceden anlamlı olan şeylere karşı duygusal tepki verememe şeklinde görülebilir. Kişi günlük hayatını sürdürüyor, kendisini sürekli üzgün hissetmiyor ve klasik anlamda hiçbir şeyden zevk alamama yaşamıyor olabilir. Ancak buna rağmen sevinç, üzüntü, yakınlık, özlem veya başkasının duygusuna eşlik etme gibi daha canlı duygulanımlar belirgin biçimde azalır.

Bu nedenle kendinizi keyifsiz hissetmemeniz, depresif bir sürecin duygusal yaşamınızı etkilemiş olamayacağı anlamına gelmez. Özellikle depresyon bazı kişilerde yoğun bir üzüntüden çok duygusal sistemin adeta düşük yoğunlukta çalışması şeklinde yaşanabilir. Yine de iki yıldır sevinç ve üzüntü hissedemediğinizi, insanlara karşı duygusal bağınızın belirgin biçimde kaybolduğunu ve başkalarının olumlu duygularına karşı eskiden olduğundan farklı tepki verdiğinizi söylediğiniz için, bunu doğrudan sadece depresyon olarak kabul etmek de doğru olmaz.

Şizoid özellikler açısından da çocukluktan itibaren daha yalnız olmanız, duygusal empatinin sınırlı olduğunu hissetmeniz ve kişilerarası yakınlığa ilişkin farklılıklar yaşamanız değerlendirmeye değer olabilir. Ancak önemli bir nokta şu: Siz geçmişte insanlara duygusal bağ hissedebildiğinizi, kendi yaşamınızdaki olaylara karşı sevinç ve üzüntü yaşayabildiğinizi ifade ediyorsunuz. Bu nedenle 26 yaşından sonra ortaya çıkan belirgin duygusal değişimi yalnızca çocukluktan beri var olan bir kişilik yapısıyla açıklamak eksik kalabilir. Daha önceden var olan bir yatkınlık veya kişilik örgütlenmesi, sonradan yaşanan stresörler, hayal kırıklıkları, özgüven kaybı veya uzun süreli umutsuzlukla birleşerek mevcut tabloyu farklılaştırmış olabilir.

Duygusal küntlük; depresif süreçlerde, kronik stres ve tükenmişlikte, dissosiyatif savunmalarda, travmatik yaşantılar sonrasında ve bazı başka psikiyatrik ya da nörolojik durumlarda da görülebilir. Ayrıca kullanılan ilaçlar varsa bunların da değerlendirilmesi önemlidir. Bu nedenle iki yıldır devam eden böyle belirgin bir duygusal değişim için yalnızca psikodinamik açıdan değil, psikiyatri değerlendirmesi açısından da kapsamlı bir inceleme yapılması faydalı olabilir.

Bence burada asıl soru duygu hissetme yetinizi tamamen kaybedip kaybetmediğinizden ziyade, duygularınıza erişiminizin neden bu kadar belirgin biçimde azaldığıdır. Duygusal sistem çoğu zaman tamamen ortadan kalkmaz; ancak kişi bazı dönemlerde duygularına ulaşamaz, onları tanımlayamaz veya yeterince yoğun deneyimleyemez. Bu nedenle bunu kalıcı ve geri döndürülemez bir kayıp olarak görmemeye çalışın.

İki yıldır devam eden bu değişim nedeniyle bir psikiyatrist ve mümkünse uzun süreli değerlendirme yapabilecek bir psikologla görüşmeniz daha sağlıklı olacaktır. Özellikle değişimin ne zaman başladığı, öncesinde hangi yaşam olaylarının bulunduğu, uyku, enerji, dikkat, motivasyon, cinsel istek, bedensel belirtiler ve varsa ilaç kullanımı birlikte değerlendirilmelidir. Tek başına iki seans üzerinden kesin bir sonuca ulaşmak zor olabilir. Sizin anlattığınız durum, daha kapsamlı ve zaman içinde izlenmesi gereken bir tablo gibi görünüyor.