Ekran bağımlılığı ve Anksiyete

Merhabalar,

Yazdıklarınızı okurken ilk dikkatimi çeken şey ne kadar yaşadıklarının farkında ve bilinçli bir genç olduğunuz oldu. Hayatınıza dışarıdan bir gözle bakıp değerlendiriyor olmanız ve dönüşüm için kendinizi burada dürüstlükle ifade ediyor olmanız çok kıymetli. Bu noktada öncelikle sizi takdir etmek istiyorum. Bir yanda üretken, hayal kuran, sanatla ilgilenen bir yanınız, diğer yanda ekranın içine sıkışmış, hep bir şeyleri kaçırıyormuş gibi hisseden, kendini başkalarıyla kıyaslamaktan yorulmuş bir yanınız. Bu iki tarafın çatışması, gerçekten çok yıpratıcı olabilir. Bu noktada sizi anladığımı ve duygularınızı paylaştığımı bilmenizi isterim. Şimdi içinde bulunduğunuz duruma daha yakından bakalım ve neler yapabilirsiniz üzerine konuşalım.

Sevgili danışan burada belirtmek isterim ki sizin probleminiz hayatınızın yeterince güzel olmaması değil başkalarının hayatlarının en seçilmiş anlarını kendi hayatınızla tamamıyla karşılaştırmanız gibi görünüyor. Burada hayatınızı kaçırmaktan korktuğunuz için sürekli başkalarının hayatlarını izliyor olmanız tam da korktuğunuz şeyi yaşamanıza sebep oluyor. Bu sebeple burada ekranı tamamen hayatınızdan çıkarmaktan çok, hayatınızın merkezini ekrandan kendi yaşamınıza taşımak için neler yapabilirsiniz buna odaklanacağız.

Burada ilk olarak ekran kullanımınızı değerlendirmeniz için bazı soruları cevaplamanızı isteyeceğim. Günde yaklaşık kaç saat ekran kullanıyorsunuz?, Uykunuzu, okulunuzu, sosyal ilişkilerinizi veya üretiminizi belirgin şekilde etkiliyor mu?, Ekran kullanmadığınızda huzursuzluk/gerginlik oluyor mu?, Ekranı özellikle sıkıldığınızda, kaygılandığınızda, kendinizi yetersiz hissettiğinizde veya bir işe başlamaktan kaçınırken mi kullanıyorsunuz? Burada verdiğiniz cevaplar “çok ekran kullanıyorum” değil de, ekranı rahatsız edici duygulardan kaçmak için kullanıyorum gibi bir yerde olabilir.

İkinci olarak sosyal medyanın illüzyon olduğunu, gerçek olmadığını bildiğiniz halde neden gördüklerinizin kendi hayatınızı değerlendirme ölçütüne dönüştüğünü düşünmenizi istiyorum.

Şimdi hangi adımları atabilirsiniz, birlikte bakalım.

Yukarıda da belirttiğim gibi ekranı tamamen bırakmak yerine ekran saatlerini sınırlamaya yönelik düzenlemeler yapmanızı önereceğim. Bu sabah uyandıktan sonraki ilk 30 dakika ve yatmadan 1 saat önce sosyal medyaya bakmamayı, gün içinde öğlen 13.00–13.30 akşam 18.00–19.00 gibi zaman dilimleri belirleyerek bakmayı içerebilir ve diğer zamanlarda bildirimleri kapatarak bir düzenlemede bulunabilirsiniz.

Burada sizi gördükten sonra kötü hissettiren hesapları takipten çıkmanız veya sessize almanız yani sosyal medya temizliği yapmanız güzellik, başarı, üretkenlik gibi bileşenler üzerinden karşılaştırma yapmanızı azaltabilir. Burada amacımız kendinizi korumanız, dünyadan tamamen izole olmanız değil.

İkinci olarak üretim içinde olmayı okuduğunuz bölüm odaklı da sevdiğiniz ve istediğiniz için kendinize “Önce üret, sonra tüket.” kuralını koyarak sosyal medyaya girmeden önce 20 dakika da olsa bir üretim faaliyeti içinde bulunabilirsiniz. Bu ilgilendiğiniz şey her ne ise o olabilir.

Bununla birlikte fikirlerinizin uçup gitmesini engellemek için küçük bir defter tutabilirsiniz. Aklınıza bir fikir geldiğinde sadece bir cümle bile yazmanız fikirlerinizi hayata geçirme anlamında size yardımcı olabilir.

Son olarak size bir ödev vermek istiyorum. Her akşam şu üç soruyu cevaplayın: Bugün ne ürettim?, Bugün kendim için ne yaptım?, Bugün neyi fark ettim/öğrendim?

Cevabımın faydalı olmasını umuyor, sağlıklı günler diliyorum.

Psikolog Fatma Gizem Bitgen